De kanselbijbel

Overgenomen uit:
DE VRIENDENKRING
(uitgave van de Vrienden van Schokland)
39e jaargang (1999) nr. 2

Op de kansel ligt -onder plexiglas- een zeer oude bijbel. Deze bijbel zou, volgens overlevering, ook afkomstig zijn van de hervormde gemeente op Schokland. Maar of dit werkelijk zo is kan tot op heden nog steeds niet bewezen worden.
In de bijbel ligt slechts een oude kaart met de vermelding: 'Geschonken door Mej. A. Hulsman te Kampen, in Februari 1944'.
Deze mej. Hulsman bracht de bijbel in 1944 persoonlijk naar Ens en vertelde -opnieuw volgens overlevering- dat het de oude kanselbijbel van Schokland was. Die behoorde thans, meende zij, in de nieuwe hervormde gemeente van Ens te liggen.
Het is bijzonder jammer dat verdere schriftelijke aanwijzingen ontbreken. In het Rijksarchief in Overijssel (RAO-Zwolle) bevindt zich een inventarislijst van de inboedel der hervormde gemeente, in 1859 opgemaakt door de kerkvoogden. Daarop staat ook een kanselbijbel. Deze inboedel is in Kampen terechtgekomen en aldaar geveild en op deze manier zou de bijbel in bezit zijn gekomen van de familie Hulsman in Kampen. Even terzijde: de naam Hulsman komt niet voor onder de Schokker namen.

Dit kaartje ligt in de oude bijbel, mogelijk afkomstig uit het vroegere Schokker kerkje (thans Museum Schokland).

De bijbel van Ens is een zeer oude kanselbijbel met in de kantlijn een verklarende tekst. Tal van illustraties en getekende kaarten van het 'Heiliger Land' verluchtigen het geheel. Deze oude bijbel zou inderdaad op de kansel van het Schokker kerkje gelegen kunnen hebben. Ds. De la Couture vermeldde namelijk vol trots, volgens de kerkenraadsnotulen van 1834, dat er bij de inwijding van de nieuwe kerk 'een schonen Foliant op den Predikstoel' was gelegd, een oude bijbel gekocht met steun van het provinciaal college van toezicht. Maar of deze fraaie kanselbijbel van het oude Ens dezelfde is als die van het nieuwe Ens is tot op heden niet duidelijk of aannemelijk gemaakt. Een speurtochtje in het Gemeentearchief van Kampen leverde niets op. Wel komt de naam van Hulsman veelvuldig voor in Kampen.
Op dit moment weten we dus niet hoe de bijbel bij de familie Hulsman terecht is gekomen. Misschien weet een van de lezers er meer van en kan alsnog het geheim van het Enser kerkje onthuld worden.
Aaldert Pol

De Noordoostpolder (22 juni 1953):
De oude bijbel die reeds in vroeger tijden dienst deed in het oude kerkje op het eiland Schokland, lag jaren lang op de kansel van de noodkerk te Ens. Het was dan ook een plechtig moment toen de predikant deze bijbel dichtsloeg om haar straks weer dienst te laten doen in de nieuwe kerk.

"Enser Kerkepad" (24 april 1988):
De bijbel die op de kansel ligt, is een verbinding van het oude met het nieuwe land. Deze is namelijk ruim 400 jaar oud en bevat nog de canonieke en apocriefe boeken. De bijbel is bij de ontruiming van Schokland in 1859 door een Schokker familie meegenomen naar Kampen en bij de gebruikname van deze kerk in 1953, door een nazaat van de familie aan de kerk in Ens geschonken.

"50 Jaar Ens" Jubileumuitgave Dorpsbelang Ens (mei 1996):
Op de kansel ligt de opengeslagen bijbel. Deze legt de verbinding tussen het oude en het nieuwe land. Ze is door een Schokker familie bij de ontruiming van Schokland meegenomen naar Kampen. Bij de opening van het kerkgebouw is deze kanselbijbel door de familie aan de gemeente van Ens aangeboden.