zondag 24 september 2006
Afscheidsdienst ademt gemengde gevoelens uit
Foto's van de afscheidsdienst gemaakt door Reina Halman (Vedapress)         |
Twee foto's van Maarten Heijenk:  |
ENS - Omzien naar het verleden mag en is goed, maar na het ploegen, waarbij wortels worden doorgesneden dient zich een nieuw begin aan voor een vruchtbare toekomst. Obstakels moeten ervaren worden als een verrijking.
In deze strekking verwoordde voorganger ds. Cornelisse zondag het afscheid van de Nederlands hervormde gemeente van de kerk op het Kerkplein in Ens. Kees Caljé sloot zijn herinneringen af met het voornemen 'kritisch, maar vooral bindend verder te gaan als protestantse kerkgemeenschap De Zaaier.' De dienst had als thema meegekregen: Het waardevolle van hier nemen we mee de toekomst in.
Dat afscheid nemen van een voor velen 'geestelijk thuis' nogal wat gemengde gevoelens teweeg kan brengen, was voelbaar en zichtbaar. Voelbaar, aangedragen door de woorden van voorganger Cornelisse, die ook vertaald kunnen worden als een intens pleidooi voor een positieve gezamenlijke toekomst. Daaruit kan worden opgemaakt dat een en ander niet bepaald over rozen is gegaan. Ter illustratie vergeleek ze de onderlinge kerkelijke verhouding met een 'living apart toegether (lat) relatie' die na de nodige strubbelingen alsnog kon opbloeien tot een lang en gelukkig huwelijk, waarbij respect voor elkaars eigenaardigheden en vooral luisteren naar elkaar centraal staan. Zichtbaar was dat velen om wat voor reden dan ook de afscheidsdienst niet hebben bezocht. Aan ontkerkelijking kan daarbij ook niet worden voorbijgegaan. Het was in ieder geval geen volle bak.
Trouwen, rouwen, dopen en belijden. Voor velen heeft de kerk in het 53-jarig bestaan een betekenis gehad, zo memoreerde nestor Kees Caljé. Ook een anekdote: een auto die de kerk inreed voor dominee Visser passeerde de revue. Evenals de talloze, soms verhitte vergaderingen in de consistorie waar als ketters gerookt zou zijn. De herinneringen worden uitgebracht in een boekje, waarvoor al kon worden ingetekend.
Aan de dienst verleenden verder het Interkerkelijk koor en Gospelsound medewerking, evenals alle organisten.
De Nederlands hervormde gemeente vormt sinds 1998 een federatie met de gereformeerde gemeente in Ens, maar 'woont nu ook in' aan de Stallijnstraat. De kerk en de gebouwen ondergaan nog een vernieuwbouw.
Als tastbare herinnering krijgt onder meer een schilderij van de hervormde kerk, gemaakt door de Enser kunstenares Anneke Batterink er een plaats. Dit geldt ook voor de rekwisieten als het avondmaalservies en de kanselbijbel.
'Dit is de dag', klonk het treffend aan het begin van de dienst. Een bijzondere dag was het zeker met een nieuw begin 's avonds in de gereformeerde kerk waar de paaskaars brandde.
Uit: De Noordoostpolder
dinsdag 26 september 2006
Kerkje Ens in particuliere handen
ENS - Het oudste kerkje van Ens, uit 1953, gaat volgende maand over in particuliere handen. Het van oudsher hervormde gebouw wordt deels omgebouwd tot woonhuis. Zondag vond de afscheidsdienst plaats aan het Kerkplein. De samengevoegde protestantse gemeente De Zaaier moet het daarna doen met het gebouw aan de Stallijnstraat.
Kees Caljé (81) hield tijdens de afscheidsdienst een toespraakje. Hij is een echte veteraan binnen de voormalige hervormde gemeente in Ens. Met tussenpozen was hij 35 jaar kerkenraadslid, waarvan vele jaren jeugdouderling.
De Zeeuw, die jaren geboerd heeft aan de Zwijnsweg, is getrouwd met Truus die net als hij in 1950 in het buitengebied bij Ens kwam wonen. Zonder het te weten, woonden zij in hun jeugd ook al vrij dicht bij elkaar op Walcheren. De polder heeft mensen verbonden, de kerk ook. De Caljés trouwden in het kerkje, lieten er hun drie kinderen dopen -twee ervan trouwden er op hun beurt weer- en begroeven vanuit de kerk hun ouders. 'Het is best bijzonder, mijn vader heeft de bijbel de kerk in gedragen als oudste ouderling en ik werk nu mee aan het afscheid', zegt Caljé. Zenuwachtig is hij niet. 'Maar misschien komt dat nog'.
Het kerkje aan het Kerkplein, een protestantse kerk met behoorlijk wat kunst, was voor die tijd bijzonder. Vooraan, bij de ingang, valt meteen het grote muurmozaďek op. Het is een uitbeelding van de zaaier (uit Matheus 13), volledig opgebouwd uit kleine stukjes baksteen. Prominent aanwezig ín de kerk is een groot kleurig wandkleed, dat achter de kansel hangt. Opvallend zijn verder onder andere de bakstenen plafondmozaďeken, de moderne kroonluchter en de lange wandschildering in het jeugdgebouw. En niet te vergeten de kleurige ramen waarop de scheppingsdagen zijn uitgebeeld. Kunstenaar B.B. Hendriks en architect Chr. Nielsen uit Amsterdam waren verantwoordelijk voor dit alles.
Kaarsen
| Aan het eind van de afscheidsdienst waren er voor de gemeenteleden kaarsen met een foto van de kerk en de tekst: Ned. Hervormde kerk Ens 1953 - 2006 |
 |
Schilderij Anneke Batterink
 Het schilderij van Anneke Batterink. |
Er zijn kaarten van het schilderij gemaakt, die aansluitend aan de dienst in het jeugdgebouw verkocht werden. De opbrengst wordt besteed aan de verbouwing van het kerkgebouw aan de Stallijnstraat.
|
Anneke Batterink-Jousma tekenares/schilderes Ramsweg 9 8307 RL Ens tel. 0527 - 253 127 |
Filmpje van de afscheidsdienst
Liturgie
Nieuwsbrief
Afscheid van hervormde kerk Ens vol weemoed
 Uit: De Stentor zaterdag 23 september 2006 |
Het oudste kerkje van Ens, uit 1953, gaat volgende maand over in particuliere handen. Het van oudsher hervormde gebouw wordt deels omgebouwd tot woonhuis. Morgen vindt de afscheidsdienst plaats aan het Kerkplein. De samengevoegde protestantse gemeente De Zaaier moet het daarna doen met het gebouw aan de Stallijnstraat.
ENS - Kees Caljé (81) houdt bij de afscheidsdienst een toespraakje. Hij is een echte veteraan binnen de voormalige hervormde gemeente in Ens. Met tussenpozen was hij 35 jaar kerkenraadslid, waarvan vele jaren jeugdouderling.
De Zeeuw, die jaren geboerd heeft aan de Zwijnsweg, is getrouwd met Truus die net als hij in 1950 in het buitengebied bij Ens kwam wonen. Zonder het te weten, woonden zij in hun jeugd ook al vrij dicht bij elkaar op Walcheren. De polder heeft mensen verbonden, de kerk ook. De Caljés trouwden in het kerkje, lieten er hun drie kinderen dopen -twee ervan trouwden er op hun beurt weer- en begroeven vanuit de kerk hun ouders. 'Het is best bijzonder, mijn vader heeft de bijbel de kerk in gedragen als oudste ouderling en ik werk nu mee aan het afscheid', zegt Caljé. Zenuwachtig is hij niet. 'Maar misschien komt dat nog'.
Het kerkje aan het Kerkplein, een protestantse kerk met behoorlijk wat kunst, was voor die tijd bijzonder. Vooraan, bij de ingang, valt meteen het grote muurmozaďek op. Het is een uitbeelding van de zaaier (uit Matheus 13), volledig opgebouwd uit kleine stukjes baksteen. Prominent aanwezig ín de kerk is een groot kleurig wandkleed, dat achter de kansel hangt. Opvallend zijn verder onder andere de bakstenen plafondmozaďeken, de moderne kroonluchter en de lange wandschildering in het jeugdgebouw. En niet te vergeten de kleurige ramen waarop de scheppingsdagen zijn uitgebeeld. Kunstenaar B.B. Hendriks en architect Chr. Nielsen uit Amsterdam waren verantwoordelijk voor dit alles.
Met 450 zitplaatsen is de kerk altijd groot genoeg geweest. Maar in de jaren zeventig en tachtig werd het gebouw door het slinkende ledental te groot voor de gemeente. Zij kon toen ook geen eigen predikant meer betalen, reden waarom samenwerking werd gezocht met Urk -dat is er nooit van gekomen- en met Kraggenburg. Daarna kwam begin jaren negentig in Ens het Samen-op-Weg-proces op gang: de samenwerking met de gereformeerden uit hetzelfde dorp.
'Ik was daar een groot voorstander van', zegt Caljé. 'Tijdens mijn verblijf als militair in Indonesië heb ik gemerkt dat het met mensen uit andere kerken en ook met onkerkelijken best goed samenwerken was. Overal heb je namelijk positieve mensen. Bovendien vond ik de samenwerking noodzakelijk omdat het een opdracht is van Jezus Christus om één te zijn. Daarbij, de verschillen met de gereformeerden waren toen ook niet zo groot meer.'
Toch heeft de samenwerking en de noodzakelijke beslissing over het afstoten van een kerkgebouw veel voeten in de aarde gehad. En ook kortgeleden nog, tijdens de plannenmakerij voor de verbouw van de overgebleven kerk, waren er verschillen van inzicht. Maar de gemeente moet gezamenlijk verder. Zo ziet ook de huidige predikant het, dominee Pauline Cornelisse. 'De afscheidsdienst is een belangrijke stap in het proces naar samengaan. Ik leef erg mee met de mensen die het verdrietig vinden om hun gebouw te moeten missen. Maar ik zie het als een fase naar een nieuw begin.'
Na een begrafenis is het vaak heel gezellig met koffie en gebak. Na de afscheidsdienst morgen wordt ook gebak geserveerd en zelfs een hapje en een drankje. Cornelisse: 'Dit is niet alleen maar negatief, het is de voorwaarde voor verder gaan met elkaar. We willen niet zomaar weggaan na de dienst, we willen nog even samenzijn. Het is een dubbel gevoel. Er is weemoed, maar er zijn ook gevoelens van hoop en verwachting', zegt de predikante. Aan de velen die hun beste krachten aan de kerk hebben gegeven, wordt speciaal aandacht gegeven. En er wordt een schilderij van de kerk aangeboden, gemaakt door de Enser kunstenares Anneke Batterink. Uit het 'allerbeminnelijkste dorpskerkje' (citaat uit een bouwvakblad uit 1953) gaat verder een aantal dingen mee, zoals het wandkleed en de kanselbijbel.
Afscheid van een monument van eenvoud
 Uit: De Noordoostpolder, donderdag 21 september 2006 |
ENS - Het kerkgebouw aan het Kerkplein in Ens gaat begin volgende maand over in particuliere handen. Voorafgaand aan de overdracht vindt op zondag 24 september de laatste kerkdienst plaats. Een terugblik én een kijkje in de toekomst van dit bijzondere gebouw, dit monument van eenvoud.
| Het Parool in 1953: 'kerkje in Ens een artistiek evenement' |
De architect van het kerkje aan het Kerkplein was Chr. Nielsen uit Amsterdam, later zelfs stadsbouwmeester van Amsterdam en in die functie ook mede verantwoordelijk voor bijvoorbeeld de nieuwbouw van de Vrije Universiteit.
KARAKTER KERK BLIJFT |
Deze kerk, die gebouwd was door aannemer K. Ooms uit Ens, werd door de pers bejubeld. Vooral omdat de toepassing van kunst in de kerk in een protestantse kerk voor die tijd nog bijzonder was. De reacties in de landelijke kranten logen er dan ook niet om in 1953. Het Vrije Volk kopte: 'Nieuwe kerk in Ens juweel van moderne architectuur.' Niet minder lovend was Het Parool met 'Nieuwe kerkje in Ens een artistiek evenement.' Trouw tenslotte, in een artikel dat begint met een klaagzang over kerkgebouwen van na de 18e eeuw ('de lelijkste gebouwen die men vinden kan') meldt over Ens: '...dat het Enzer kerkje een voorbeeld is van geslaagde nieuwbouw; een voorbeeld, dat zeker aandacht zal trekken.'
Het kerkje was dus modern voor zijn tijd. Maar ook toen werd al wel gesproken van het dorpse, knusse karakter van het gebouw. Dat moderne zat hem dan ook vooral in de eenvoud (de materialen, de kubistische vorm) en de toepassing van kunst. Het meest de aandacht trokken: het grote veelkleurige wandkleed achter de preekstoel, de deels gezandstraalde deels gebrandschilderde ramen die elk een dag van het scheppingsverhaal (uit Genesis) verbeelden, de mozaďeke plafondstukjes en natuurlijk - prominent op de buitenmuur bij de ingang van de kerk - het grote mozaďek van De Zaaier (naar Matheüs 13). Dit mozaďek is helemaal van stukjes baksteen gemaakt. Niet omdat dit het allermooiste effect gaf, maar omdat materialen in die tijd schaars en (dus) duur waren. De kunstenaar die verantwoordelijk was voor al deze dingen, B.B. Hendriks uit Amsterdam, heeft ook in het jeugdgebouw nog een grote wandschildering gemaakt: 'de levensweg der ziel'. Met taferelen van klein kind tot volwassenheid.
HERINNERINGEN BLIJVEN |
Aanstaande zondag afscheidsdienst Kerkpleinkerk
|
|
