Wederopbouwkerken
Herbestemming van wederopbouwkerken
 |
Aan de hand van de vooraf opgestelde functiegroepen ‘wonen’, ‘werken’ en ‘kunst, cultuur en amusement’ zijn de conclusies uitgewerkt. Alleereerst algemeen geformuleerd, daarnaast projectspecifiek geformuleerd per functiegroep.
-
6.1 Algemene aanbevelingen
- De kerkgebonden roerende onderdelen lijken bij herbestemming niet te handhaven. Het blijkt niet altijd de stelregel te zijn. Bij de Nederlands Hervormde kerk in Ens is dit niet het geval. De inventaris zoals het orgel en enkele kerkbanken zijn hier namelijk nog aanwezig.
- Doos-in-doos constructies zijn het meest geschikt voor herbestemming. Het levert bouwfysisch en bouwtechnisch vaak grote voordelen op ten opzichte van inbouw. Daarnaast is het een reversibele bouwkundige oplossing.
- De beschermende status (gemeentelijk- of rijksmonument) van een kerk resulteert in vaak in succesvolle herbestemmingsopgaven.
- Kunst is een essentieel onderdeel van wederopbouwarchitectuur. Behoud is essentieel en zou een uitgangspunt moeten zijn bij een herbestemmingsontwerp. Hier wordt in de praktijk niet altijd voldoende belang aan gehecht.
- Grote kerken (kerken met meer dan 500 zitplaatsen) zijn veelal genoodzaakt om meerdere functies te huisvesten. Belangrijk is het om deze verschillende functies goed op elkaar af te stemmen. Een minder rendabele functie zoals een theater kan bijvoorbeeld worden gecompenseerd door kantoorhuur.
- De klokkenstoelen blijven praktisch altijd behouden, het klokkenspel wordt daarentegen vaak verwijderd. Er zou moeten worden getracht deze bij herbestemming te behouden.
- Aan de plaatsing van reclame-uitingen wordt niet altijd voldoende aandacht besteed. Uit respect voor het gebouw dient deze losstaand van het gebouw te worden geplaatst.
- Uit het project in Ens blijkt dat er een markt voor is voor ‘museale’ herbestemming tot woningbouw. Voor vele kleine kerken kan dit een ideale oplossing bieden.
6.2 Aanbevelingen functie ‘wonen’ - Binnen de functie ‘wonen’ zijn er de meeste verschillen tussen projecten waargenomen. De Opstandingskerk in Baarn is voorzien van veertien appartementen, terwijl de Nederlands hervormde kerk in Ens is voorzien van één woning. Om de ruimtewerking van de kerk zoveel mogelijk intact te laten, zal de voormalige kerkruimte niet dicht moeten worden gebouwd.
- Bij een woonfunctie levert daglichttoetreding vaak problemen op. Als de kerk is voorzien van een schuine kap, zullen daglichtopeningen hierin onvermijdelijk zijn. Hier heeft de voorkeur dat de openingen aan de niet-zichtbare zijde worden geplaatst en dakopbouwen zoals dakkapellen worden vermeden. Een geslaagd voorbeeld hiervan is de Opstandingskerk in Baarn.
- Langskerken zijn vanwege de heldere stramienstructuur en rechthoekige vorm, ideaal voor appartementen.
