De Stentor
Subsidie voor monumenten
Het betreft zes panden uit de zogenaamde Wederopbouwperiode.
De monumenten die een financieel steuntje in de rug krijgen vanuit Lelystad zijn de Zwartemeerweg 29a in Kraggenburg, de Kerkstraat 1 in Luttelgeest, Kerkplein 30 in Ens, G. Lokkenstraat 30 in Marknesse en in Emmeloord de Smeden 2a-2b en Noordzijde 1.
woensdag 19 mei 2010
Schokker discussies verstommen niet
 |
maandag 21 september 2009
door Harry de Ridder
SCHOKLAND - Zelfs een vuistdik boek over de 'ontvolking' van Schokland doet de discussie niet verstommen. "De bewoners gingen niet weg uit armoede. Het onderhoud was te duur", weet Gerard Corjanus. 'Hij liegt', lacht Theo Grootjen. 'De Schokkers hadden een armoedig bestaan, zeker de laatst twintig jaar. De ontruiming was een onomkeerbaar proces.'
Aardig onderdeel van de ceremonie is het luiden van de klok van de hervormde kerk van Middelbuurt. Vorige week donderdag keerde de klok na tientallen jaren omzwervingen door de Noordoostpolder terug in het torentje van de kerk. In 1942 werd de klok verborgen voor de Duitsers, later kwam de klok in handen van de hervormde gemeente in Ens. Nu de hervormde en gereformeerde gemeenten in Ens de handen ineen hebben geslagen, is de klok terug waar hij hoort.
Klokje van Schokland over enkele dagen terug
|
zaterdag 12 september 2009
door Dik van Herwaarden
SCHOKLAND - Als het even kan, kan de Schokker kerkklok vanaf volgende week zaterdag weer luiden vanaf de toren op het kerkje op de Middelbuurt van Schokland.
Over een week is het Schokkerdag en de Schokkervereniging gaat er vanuit dat de klok dan kan luiden. De vereniging krijgt de klok in bruikleen van de protestante gemeente in Ens.
De klok is nu bij een reparateur die onderzoekt of het mogelijk is de klok te laten luiden. "Dat zou fantastisch zijn", zegt voorzitter Theo Grootjen van de Schokkervereniging. "In het torentje en luiden, dat is echt het mooiste. En zoals het er naar uit ziet, lijkt het te lukken."
Als noodscenario heeft de vereniging nog een eenvoudige klokkenstoel achter de hand waarin de klok kan komen te hangen. Maar dat scenario heeft niet de voorkeur.
Bij de klok komt een gedenkplaat met de geschiedenis. De klok verhuisde in 1953 naar de toren van de hervormde kerk in Ens, die inmiddels particulier eigendom is. "Maar die klok hoort op Schokland", aldus Grootjen.
Kerkklokkenstrijd rond luidbel van Schokker Middelbuurtkerk
dinsdag 16 december 2008 |
SCHOKLAND - Die klok hoort maar op een plaats thuis en dat is het kerkje op de Middelbuurt van Schokland, zegt Bruno Klappe van de Schokkervereniging.
Daar denkt de protestantse gemeente De Zaaier in Ens iets anders over. De kleine klok moet een plaatsje in de straks verbouwde kerk krijgen. "De binnenplaats van de kerk is als idee geopperd'', zegt Martin Schutte van De Zaaier.
De vroegere Nederlandse hervormde kerk in Ens, nu particulier eigendom, had twee klokken. De grote van 300 kilo. Die keert na restauratie terug. De kleine kerkklok van 55 kilo is het Schokker klokje en eigendom van De Zaaier. Ook die luidklok is recent uit de hervormde kerk gehaald en hoort een plaatsje te krijgen in de kerk van de protestantse gemeente in Ens. "Ik heb begrip voor de mening van de Schokkervereniging'', zegt Schutte. "Maar wij zien het als kerkelijk erfgoed. De kerk is ook eigenaar.''
Bruno Klappe, ook hoofdredacteur van Het Schokkererf, zegt dat voor iedereen die Schokland een warm hart toedraagt, maar een plaats de juiste kan zijn: op Schokland. De klok kan bijvoorbeeld terug in het Schokker kerkje. Het museum is een alternatief. De luidklok komt immers van Schokland. Tot de zomer van 1859 luidde de klok op Schokland. Maar in 1953 kreeg de klok een tweede leven in de hervormde kerk in Ens, waar ook een grote klok hing die aan het uurwerk was gekoppeld. Bij speciale gelegenheden luidde ook het Schokker klokje.
Reacties op de website van De Stentor:
Bruno Klappe, Eindhoven:
De protestantse gemeente De Zaaier ziet het Schokker luidklokje als kerkelijk erfgoed, en wil het daarom op de binnenplaats van de kerk neerzetten. Natuurlijk zie ik het Schokker luidklokje ook als kerkelijk erfgoed, en wel als erfgoed van de hervormde kerk op Schokland.
Het klokje dateert uit 1710 en het is aannemelijk dat het al vanaf dat jaar tot in de Tweede Wereldoorlog op Schokland heeft gehangen, ruim 230 jaar dus. In het nieuwe Ens heeft het slechts 55 jaar gehangen. Het klokje hoort daarom gewoon op Schokland thuis.
De vraag is overigens of De Zaaier wel echt eigenaar van het klokje is. De Duitsers hebben destijds vele kerkklokken gevorderd en omgesmolten. Om te voorkomen dat het Schokker klokje dat ook zou overkomen werd het verstopt in een magazijn van de Directie Wieringermeer (Noordoostpolderwerken) op Ramspol. Na de oorlog zou het nog een poos dienst gedaan hebben als bel bij het pontje over het Ramsdiep. Uit een oud kerkblaadje blijkt dat in 1946 de Schokker luidklok door de Directie Wieringermeer aan de Nederlands Hervormde Kerk in het nieuwe Ens is afgestaan.
Maar was de Directie Wieringermeer wel de wettige eigenaar van het klokje, of had ze het alleen maar in bewaring? Ik vermoed het laatste....
Je zou het klokje ook kunnen zien als oorlogsbuit. En is het thans niet zo dat iedereen vindt dat oorlogsbuit gewoon teruggegeven moet worden?
Als de mensen van De Zaaier hier nog eens goed over nadenken, zullen ze het vast met me eens zijn.
Jack Smits:
Hoe de regels in 1859 waren weet ik niet maar volgens het huidige recht is de kerk in (nieuw) Ens bezitter maar geen eigenaar van het klokje. (wie heeft er in oorsprong voor betaald voor de leek). M.i. moet de klok terug naar de eigenaar dus de kerk in Middelbuurt op schokland. De oude haat en nijd tussen de RK en de hervormde kerk(op Schokland) mag geen reden zijn de klok niet terug te geven.
Als redelijke mensen onder elkaar de zaak afhandelen.
'Simple Minds' in Enser kerkje
 |
Zij bespelen het orgel van de voormalige Nederlands hervormde kerk in Ens, een gemeentelijk monument. En daarom zaterdag geopend tijdens Monumentendag.
Het Willem van Leeuwen-orgel heeft een vrij schel geluid. "Typisch voor de neo-barok'', zegt Drost. "Het geluid valt niet tegen.'' Bijzonder is dat het één van de eerste orgels in de Noordoostpolder was. De kerk werd in 1953 in gebruik genomen. En ondanks dat het pand nu een woning is, is het toch kerk gebleven. Op de plaats waar de preekstoel en de avondmaaltafel stonden, is een woonblok gebouwd. Maar verder is het nog helemaal kerk. "We hebben tegen de architect gezegd: we willen comfortabel wonen. En er niet voor stoken'', vertelt Gitta Montanus, die het monument samen met Maarten Heijenk bewoont.
Evert van Amerongen komt ook een kijkje nemen, net als veel oudere Ensenaren. Zijn vader was 26 jaar organist in de Enser kerk. Hij zoekt zijn vertrouwde kerkbankje op naast het orgel. Ja, de woorden die hij als tiener met een sleutel in de ballustrade kraste, zitten er nog in. 'Jaguar' bijvoorbeeld. En '13 jaar' en 'Simple Minds'. Er zit weliswaar een laklaag overheen, maar Evert herkent zijn handschrift. "Ik was benieuwd of de woorden er nog stonden. Wat moest je anders. Je had natuurlijk wel eens een zware zaterdagavond gehad en dan verveelde je je. De dominee moet het gezien hebben. Maar die zei niets. Het is een stukje sentiment.''
Heijenk en Montanus kochten de kerk in 2005 en sloegen aan het restaureren. "Je weet niet goed waar je aan begint'', blikt Montanus terug. Vergunningen, subsidies, overleg met de architect en de aannemer. Het bleek allemaal zeer tijdrovend en kostbaar. "Maar als ik uit Emmeloord kom en ik zie hier die kerk, denk ik: dat ik daar mag wonen...'' Maar de kerk staat inmiddels wel te koop. Vraagprijs: 695.000 euro. Montanus is moe van al het verbouwen en er moet nog wel wat gebeuren. Dit najaar staat de restauratie van de toren te wachten. Volgend jaar het leistenen dak.
De kerk heeft altijd veel aandacht getrokken, ook door de samenwerking tussen architect Chris Nielsen en kunstenaar Berend Hendriks, die het baksteenmozaďek maakte van de gelijkenis van de zaaier, dat in de voorgevel is verwerkt.
door Dik van Herwaarden
maandag 15 september 2008
Bijdrage voor voormalige kerk
donderdag 19 juni 2008.
Kerktoren in Ens 'is geen kerktoren'
 |
Het bouwwerk is in de ogen van burgemeester en wethouders te klein.
Sterker nog; volgens gemeente Noordoostpolder is de kerktoren niet eens een kerktoren.
"Het is een dakruiter", zegt een woordvoerder van de gemeente. Oftewel een torentje op het dak van een kerk. "Het is een klokkenstoel", zegt de verantwoordelijke wethouder Willy Schutte op zijn beurt. "We hebben het goed onderzocht." Een klokkenstoel is een stellage waarin klokken zijn opgehangen. De vrijstaande variant komt veel voor op kerkhoven.
"Vreemd", vindt Heijenk dat vanuit het gemeentehuis wordt geroepen dat er van een toren geen sprake is. "Gisteren belde Schutte nog en het eerste wat hij zei was dat hij het over mijn toren wilde hebben."
Schutte: "We hebben als gemeente een lijst waarop de kerktorens van de gemeente staan en daar stond de toren van Ens niet op."
De bewuste toren van Ens heeft een inhoud van ongeveer 27 kubieke meter. Op de lijst staan torens van 50 tot 1150 kubieke meter.
| Een klok met een verhaal |
De kleinste van de twee klokken die in de kerktoren - danwel dakruiter of klokkenstoel - van Ens hangen, komt uit het kerkje op Schokland. |
De Ensenaar vindt het onrechtvaardig. "Ik zei vanmorgen tegen mijn collega dat ze niet in aanmerking komt voor een uitkering als ze werkloos wordt. Ze is vast te klein. Kleine mensen krijgen toch ook een uitkering?"
Een financiële tegenslag is het ook. "We hielden rekening met de subsidie in de begroting." Zonder gemeentelijke steun zit een renovatie er volgens hem niet in. "Misschien wat lapwerk. Of anders moet hij er af."
Heijenk en zijn partner Gitta Montanus kochten de voormalig Nederlands Hervormde Kerk van Ens in 2005. Nadat ze van de gemeente toestemming kregen om er in te wonen, bouwden ze de kerk van binnen om tot een woning.
Voorwaarde voor het toekennen van de woonbestemming was dat de buitenkant ongemoeid zou blijven. Ongemoeid blijft de buitenkant echter niet als de kerktoren, dan wel dakruiter of anders klokkenstoel, er af gaat. Heijenk: "Dat wordt dan een hele interessante discussie."
De Stentor
wo. 24 okt. 2007
Artikeltje over subisidie-aanvraag
 |
do. 18 okt. 2007
Bond Heemschut alleen met bezwaren in Ens
 za. 31 mrt. 2006 |
Het verenigingsgebouw staat, net als de vroegere hervormde kerk zelf, op de gemeentelijke monumentenlijst. De provinciale afdeling van de Bond Heemschut heeft met name problemen met het aanbrengen van nieuwe ramen, die niet passen bij de bestaande ramen. En het doortrekken van een raam tot aan de vloer, vindt Heemschut helemaal ongewenst. Daardoor gaat de gewenste borstwering verloren. In de ogen van de Bond Heemschut gaat de verbouwing ten koste van de weliswaar sobere maar toch gave architectuur van het verenigingsgebouw. Het gemeentebestuur deelt die bezwaren niet. Het gebouw is een monument, maar dat moet niet betekenen dat een eigenaar niets kan veranderen. Zelfs eigentijdse elementen toevoegen moet kunnen, als die passen bij het karakter van het monument. Kozijnen toevoegen aan het Enser verenigingsgebouw betekent volgens burgemeester en wethouders geen aantasting van de waarde van het monument. Zij voelen zich in die opvatting gesterkt door de welstandscommissie, die geen problemen heeft met de verbouwing.
Eigenaar De Jong richt drie kleine appartementen in in het verenigingsgebouw, met woonkamer, keuken en één slaapkamer. De voormalige kerk is gekocht door Maarten Heijenk en Gita Montanus uit Emmeloord. Zij verbouwen die tot woning en kantoor.
za. 31 mrt. 2006
Afscheid van hervormde kerk Ens vol weemoed
Uit: De Stentor zaterdag 23 september 2006 |
Het oudste kerkje van Ens, uit 1953, gaat volgende maand over in particuliere handen. Het van oudsher hervormde gebouw wordt deels omgebouwd tot woonhuis. Morgen vindt de afscheidsdienst plaats aan het Kerkplein. De samengevoegde protestantse gemeente De Zaaier moet het daarna doen met het gebouw aan de Stallijnstraat.
ENS - Kees Caljé (81) houdt bij de afscheidsdienst een toespraakje. Hij is een echte veteraan binnen de voormalige hervormde gemeente in Ens. Met tussenpozen was hij 35 jaar kerkenraadslid, waarvan vele jaren jeugdouderling.
De Zeeuw, die jaren geboerd heeft aan de Zwijnsweg, is getrouwd met Truus die net als hij in 1950 in het buitengebied bij Ens kwam wonen. Zonder het te weten, woonden zij in hun jeugd ook al vrij dicht bij elkaar op Walcheren. De polder heeft mensen verbonden, de kerk ook. De Caljés trouwden in het kerkje, lieten er hun drie kinderen dopen -twee ervan trouwden er op hun beurt weer- en begroeven vanuit de kerk hun ouders. 'Het is best bijzonder, mijn vader heeft de bijbel de kerk in gedragen als oudste ouderling en ik werk nu mee aan het afscheid', zegt Caljé. Zenuwachtig is hij niet. 'Maar misschien komt dat nog'.
Het kerkje aan het Kerkplein, een protestantse kerk met behoorlijk wat kunst, was voor die tijd bijzonder. Vooraan, bij de ingang, valt meteen het grote muurmozaďek op. Het is een uitbeelding van de zaaier (uit Matheus 13), volledig opgebouwd uit kleine stukjes baksteen. Prominent aanwezig ín de kerk is een groot kleurig wandkleed, dat achter de kansel hangt. Opvallend zijn verder onder andere de bakstenen plafondmozaďeken, de moderne kroonluchter en de lange wandschildering in het jeugdgebouw. En niet te vergeten de kleurige ramen waarop de scheppingsdagen zijn uitgebeeld. Kunstenaar B.B. Hendriks en architect Chr. Nielsen uit Amsterdam waren verantwoordelijk voor dit alles.
Met 450 zitplaatsen is de kerk altijd groot genoeg geweest. Maar in de jaren zeventig en tachtig werd het gebouw door het slinkende ledental te groot voor de gemeente. Zij kon toen ook geen eigen predikant meer betalen, reden waarom samenwerking werd gezocht met Urk -dat is er nooit van gekomen- en met Kraggenburg. Daarna kwam begin jaren negentig in Ens het Samen-op-Weg-proces op gang: de samenwerking met de gereformeerden uit hetzelfde dorp.
'Ik was daar een groot voorstander van', zegt Caljé. 'Tijdens mijn verblijf als militair in Indonesië heb ik gemerkt dat het met mensen uit andere kerken en ook met onkerkelijken best goed samenwerken was. Overal heb je namelijk positieve mensen. Bovendien vond ik de samenwerking noodzakelijk omdat het een opdracht is van Jezus Christus om één te zijn. Daarbij, de verschillen met de gereformeerden waren toen ook niet zo groot meer.'
Toch heeft de samenwerking en de noodzakelijke beslissing over het afstoten van een kerkgebouw veel voeten in de aarde gehad. En ook kortgeleden nog, tijdens de plannenmakerij voor de verbouw van de overgebleven kerk, waren er verschillen van inzicht. Maar de gemeente moet gezamenlijk verder. Zo ziet ook de huidige predikant het, dominee Pauline Cornelisse. 'De afscheidsdienst is een belangrijke stap in het proces naar samengaan. Ik leef erg mee met de mensen die het verdrietig vinden om hun gebouw te moeten missen. Maar ik zie het als een fase naar een nieuw begin.'
Na een begrafenis is het vaak heel gezellig met koffie en gebak. Na de afscheidsdienst morgen wordt ook gebak geserveerd en zelfs een hapje en een drankje. Cornelisse: 'Dit is niet alleen maar negatief, het is de voorwaarde voor verder gaan met elkaar. We willen niet zomaar weggaan na de dienst, we willen nog even samenzijn. Het is een dubbel gevoel. Er is weemoed, maar er zijn ook gevoelens van hoop en verwachting', zegt de predikante. Aan de velen die hun beste krachten aan de kerk hebben gegeven, wordt speciaal aandacht gegeven. En er wordt een schilderij van de kerk aangeboden, gemaakt door de Enser kunstenares Anneke Batterink. Uit het 'allerbeminnelijkste dorpskerkje' (citaat uit een bouwvakblad uit 1953) gaat verder een aantal dingen mee, zoals het wandkleed en de kanselbijbel.
Preekstoel
 |
donderdag 21 september 2006
Commentaar M.H.:
De preekstoel wordt niet gesloopt. Alleen de betonnen voet wordt verwijderd; de rest van de preekstoel wordt verplaatst. Ook het bordes verdwijnt niet verdwijnen. Alleen de deur wordt vervangen.
Kantoor en woning in oude kerk Ens
 |
woensdag 7 december 2005
