Reformatorisch Dagblad

Gesteggel om oude kerkklok Schokland
foto
20 feb. 2009
SCHOKLAND (ANP) – De oorspronkelijke kerkklok van Schokland uit 1703 hangt niet in de kerk op het voormalige visserseiland. De protestantse kerk in het nabijgelegen Ens heeft hem namelijk. Werelderfgoed Schokland werd 150 jaar geleden ontruimd, omdat de Zuiderzee het eiland dreigde op te slokken. De protestantse kerk met daarin de klok bleef staan, ook toen in 1942 de zee werd ingepolderd. Maar in de oorlog verstopte de Rijksdienst Wieringermeer de bel, uit angst dat de Duitsers hem zouden stelen.
De Schokkervereniging, een club van 700 nazaten van de Schokkers, vindt het nu tijd de klok weer terug te hangen op de oorspronkelijke plek. „Wij vieren dit jaar een jubileum met allerlei activiteiten. Het is namelijk 150 jaar geleden dat Schokland werd ontruimd. Dan zou het toch mooi zijn om de authentieke klok weer in de toren te hangen?”
Na de oorlog werd de klok cadeau gedaan aan de kerk in Ens, omdat Schokland toen amper nog bestond. „Het was een verlaten eiland op het droge. De Rijksdienst vond hem daarom beter passen in de kerk in Ens”, legt Grootjen uit.
Hij wil de klok best ruilen voor het exemplaar dat nu in de kerk in Schokland hangt. „Alleen de kerk en een lichtwachtershuisje bij de oude haven zijn origineel op ons eiland. De bel zou een mooie aanvulling daarop zijn, hij hoort hier gewoon.”
Jaap van Wijk, preses van de kerkenraad van de protestantse gemeente in Ens, gaat de kwestie eerst bespreken. „We willen weten of gemeenteleden waarde hechten aan de klok.”



Wonen in een kerk
foto
foto
foto
foto
foto
foto
foto
foto
foto

door J. M. Stolk

ENS - In het dorp Ens, tussen blokken jarenvijftighuizen, staat de voormalige hervormde kerk. Een groot mozaïek van zwarte en bruine steentjes siert de voorgevel. Het is de zaaier, die uitgaat om te zaaien.

De remonstrantse predikant ds. F. E. van Leeuwen was in 1953 vol lof over de tweede definitieve kerk die in de Noordoostpolder werd geopend. „Wij denken aan dit nieuw gewonnen land”, schreef hij, „waarin gezaaid moet worden, wij voelen als het ware de zeewind nog om ons heen wanneer wij de vogels zien zwermen rondom de zaaier en er gaat van deze afbeelding een wervende kracht uit, een soort oproep om binnen te komen en te luisteren naar het woord van het Evangelie.”
Ruim vijftig jaar later, in 2006, hielden de hervormden er hun laatste dienst. Ze kerken nu, samen met de gereformeerden, even verderop. De kanselbijbel ging mee.
Maarten Heijenk en Gitta Montanus kochten het gebouw, huurden een architect in en verbouwden de kerk tot woonhuis. In de kerkzaal, tegen de achtergevel, verrees een woning met twee verdiepingen. De grote ramen van de woonkamer bieden uitzicht op de kerkzaal, die grotendeels intact is gelaten.
„We hebben zo veel mogelijk de sfeer van de kerk willen behouden”, zegt Montanus. Ze wijst naar de originele kroonluchter aan het plafond en naar de grijsgroen geschilderde banken op de galerij. Daar staat ook nog het orgel van Willem van Leeuwen. „Ik heb meteen maar orgelles genomen.”
Beneden, op de grove zwarte en witte vloertegels, staan de preekstoel en enkele banken. Aan de muur hangt een bordje: „Hervormde kerk. Diensten 9 en 19 uur.” De collectezakken en het psalmbord kregen een plaatsje in het woonhuis. De kostersbank doet dienst als keukenbank.
Inmiddels staat de kerk te koop, voor 695.000 euro. Montanus: „We zagen de verbouwing als een groot avontuur. Ik heb er met plezier aan gewerkt. Of er al kijkers zijn geweest? Ja, regelmatig komen er mensen langs. Maar een voormalig kerkgebouw koop je niet in een middag.”

Adres: Kerkplein 30, 8307 AP Ens.
Telefoon: 06-23572694.
Website: www.gittamontanus.nl/ens.
Openingstijden: De kerk is privébezit, maar is op aanvraag toegankelijk voor bezoekers.

Extra activiteiten:
In de provincie Flevoland besteedt het Nieuw Land Erfgoedcentrum in Lelystad aandacht aan het Jaar van het Religieus Erfgoed. Zo is er op zaterdag 11 oktober een themadag over het religieuze leven in de Noordoostpolder, vroeger en nu. Er verschijnt ook een bundel over dit onderwerp. In Dronten wordt een kerkenroute uitgezet.

Dit is de vijfde aflevering in een twaalfdelige serie over het Jaar van het Religieus Erfgoed.
Volgende maand: Gelderland.

wo. 28 mei 2008

foto
foto


'Belhamels'
foto
do. 29 mei 2008
ENS - Lex Smid uit Abbotsford in Canada woonde jarenlang tegenover de Nederlandse hervormde kerk in Ens. Hij reageert (in het Engels) op het artikel ”Wonen in een kerk”, woensdag in het Reformatorisch Dagblad.

„Our parents, my brother John and I, lived for many years opposite the Hervormde Kerk in Ens, which was build in 1952 by a contractor named Ooms. As we were employed by him at the time, we worked also on building the steep roof of the church, witnessed the daily progress of the artist making the beautiful mosaic of the sower, and at years end tolled the just installed church bell, ending with 12 „klokslagen.” It woke up the whole town and mr. Ooms strode down to inspect. We had to manipulate the bell by hand, thus were right up in the little tower and since we had pulled up the ladders leading to it, mr Ooms couln’t get to us. The local papers mentioned „dat met levensgevaar een paar belhamels the nieuwe klok hadden ingewijd, zij het volkomen illegaal en onverantwoordelijk.”