Projectenbank Cultuurhistorie
Herbestemming van de kerk te Ens tot woning
 |
Samenvatting
De kerk van Ens is verbouwd door middel van de 'doos in doos' aanpak, daardoor bleven veel stijlelementen behouden.
Projectbeschrijving
De kerk is gelegen aan het kerkplein in Ens, één van de naoorlogse dorpen die is gebouwd in de Noordoostpolder. Het kerkgebouw heeft door zijn centrale ligging op het dorpsplein, een belangrijke stedenbouwkundige ligging.
Exterieur
Het exterieur van de kerk bestaat uit een rechthoekig kerkgebouw met een kleine consistorie die qua vormentaal aansluit bij het kerkgebouw. De gemetselde gevels zijn opgetrokken in een klezoorverband met een vallende tand. In de entreegevel is een mozaïek zichtbaar met de bijbelse afbeelding van de zaaier. Vier grote ramen, voorzien van gekleurd glas, zorgen voor het daglicht in de kerkzaal.
Een duidelijk zichtbaar groot schilddak vormt de overgang naar de klokkentoren. De kerk bestaat uit een aantal ensemble's; het kerkgebouw met consistorie, losstaande pastorie en jeugdhonk.
De kerk is in 2007 verbouwd tot woonruimte. Het belangrijkste uitgangspunt bij deze herbestemming is geweest dat na de herbestemming het gebouw als kerk moest kunnen worden beleeft. Ook de bijgebouwen zijn herbestemd. Zo zijn er in het jeugdhonk losstaande woningen geplaatst.
Doordat de klokkentoren boven zijn omgeving uitsteekt en het kerkgebouw op een markante plaats staat op het kerkplein is deze kerk nog steeds van beeldbepalende betekenis voor Ens.
Hoewel de kerkelijke bijgebouwen ook zijn herbestemd tot woningruimte is er geen extra bouwvolume gesloopt of bijgebouwd. Met inachtneming van voorgaande is het ensemble van het oorspronkelijke ontwerp op het kerkplein nog steeds intact.
Interieur
De oorspronkelijk functie van de kerk wordt nog steeds uitgedragen door twee duidelijke kenmerken Ten eerste dat de klokkentoren met windhaan is behouden en ten tweede dat de oorspronkelijke muurdecoratie behouden is. De originele gebrandschilderde ramen zijn verwijderd en hebben plaats gemaakt voor helder glas met nieuwe kozijnen die in de originele kozijnen zijn geplaatst. De omkadering in de gevel is hierbij behouden.
Wegens de slechte staat (missende delen) van de gebrandschilderde ramen is besloten deze te verwijderen.
De stoelen in de kerkzaal waren geplaatst naar basilicale opstelling. Op de entreewand is het orgel zichtbaar van orgelbouwer Willem van Leeuwen. Op een verhoging stond de spreekstoel met op de achterwand een aantal wandkleden. Het doopvont is aan de stalen kolomconstructie bevestigd. Op de hoogte van het balkon waarop het orgel staat is ook een omloop gesitueerd.
Om daglicht te creeren in de woonruimten was in de achterwand een aantal doorbraken noodzakelijk. Deze sluiten aan bij de vormgeving van de originele raamkozijnen maar zijn iets kleiner gedimensioneerd.
In het interieur is de herkenbaarheid van de voormalige kerk nog nadrukkelijk aanwezig. Het kansel is verplaatst van de betonnen verhoging naar de kerkzaal. Het orgel is nog steeds aanwezig in het pand. De kerkbanken zijn nog in originele opstelling terug te vinden op het balkon. Psalmenbord en collectezakjes zijn tegenwoordig te vinden in de woning.
De woonbestemming is in de kerk gerealiseerd door de woonruimten te groeperen in een doos-in-doos constructie van twee bouwlagen. Om de ruimtelijkheid intact te laten is ervoor gekozen om nderde van de kerkzaal vol te bouwen. Voordeel van de doos-in-doos is het behoud van de ruimtewerking en de beperkte verwarmingslasten. De doos-in-doos hoeft immers alleen te worden verwarmd. In de kerkzaal zijn de originele vloer (geschilderde betonstenen!), wand en plafondafwerking nog steeds aanwezig.
In het plafond van de omloop is een stenen versiering aangebracht in het beton.
Vergelijkbare projecten
- Stefanuskerk Utrecht
- Elimkerk Hendrik Ido Ambacht.
Kader en bijzonderheden
Architect: Nielsen en Spruit, i.s.m. kunstenaar B. Hendriks
Architect (interieur): Onbekend
Oeuvre: Onbekend
Bouwjaar:1953, herbestemd in 2007
Bouwstroming: Traditioneel
Status: Gemeentelijk monument (1996)
Dimensies: 20,50 m hoog, kerkzaal 20 x 15 m, consistorie 9 x 5 m
Oorspronkelijke functie: Nederlands Hervormde kerk
Huidige functie: Woning
Opdrachtgever: Eigenaar
Eigenaar: Particulier
Gebruikers: Eigenaar
